«Сиэрдээх буолуу» куруһуок.

Темата: Төрөөбүт дойду ахтылҕана.

Сыала: Айылҕаҕа уонна төрөөбүт дойдуга тапталы уһугуннарыы. Үтүө сиэрдээх-майгылаах буоларга бэйэни ииттинии.

(Мин уонна тулалыыр эйгэ).

Уруок хардыыта

Үөрэнээччи дьайыыта

Метапредметнай түмүк

Орг.момент.

Дорооболоһоллор, миэстэлэригэр олороллор.

 

1. Экраҥҥа «Эҥсиэли» хочото

Оҕолор, эһиги төрөөбүт дойдугут туох диэний?

Биһиги Эҥсиэли хочоҕо олоробут.

Саха киһитин сээркээн сэһэнигэр, уоһун номоҕор, туойар тойугар, ыллыыр ырыатыгар хоһуллан киирбит киэҥ нэлэмэн ньуурдаах Эҥсиэли хочотугар олорорбутунан киэн туттуохтаахпыт.

Хомустааҕым барахсан.

Үрдүк мыраан анныгар,

Эҥсиэлэбит эҥэригэр

Дьонум-сэргэм түөлбэтэ

Бөһүөлэгим киэркэйэр.

Ахтаҕыт дуо? Тоҕо ахтаҕыт? Эһиги төрөөбүт дойдугутун таптыыгыт дуо?

 

Оҕолор бэйэлэрин санааларын, төрөөбүт дойдуларыгар сыһыаннарын кэпсииллэр.

1.      Тус суолталаах дьайыы (Личностные УУД)

Мин төрөөбүт дойдубар сыһыаным.

Майгыны-сигилини сыаналааһын, үөрэнэр дьарыгы уонна үөрэнэр мотивы кытта сибээһи олохтоотулар. Мин тоҕо дойдум туһунан билэбин, миэхэ ол туох суолталааҕый?

 

2.      Экраҥҥа текст көстөр. Учуутал ааҕар.

Төрөөбүт дойдуга төннүү

Бүгүн Гришаҕа үөрүүлээх күн – өр сылларга көрбөтөх таайа куораттан ыалдьыттыы кэлэр.

Сарсыарда туран, суунан - тараанан баран Гриша таайын көрсө сүүрдэ. Таайа кэлэн үөрүү- көтүү бөҕө буоллулар. Таайа сиэнин көтөҕөн баран эттэ:

    -Чэйдээн баран мин оҕо сылдьан олорбут алааспар тахса сылдьыахпыт, сибиэhэй салгынынан тыыныахпыт, сөтүөлүөхпүт!

Дьиэлэригэр тиийэн аһаан баран, хомунан алаастарыгар барарга сананнылар. Өр да өр хааман дьэ алаастарыгар тиритэн – хорутан тиийдилэр.

Гриша утатан уу истэ, таайа төрөөбүт сирин одуулуу турда. Алааһын салгынынан тыынан таайа ис-иһиттэн үөрэн мичээрдээтэ. Сиэнэ таайын үөрбүт сирэйин көрөн дьиктиргээтэ, бачча сылайан кэлбит киһи туохтан үөрбүтүн өйдөөбөтө.

Гриша таайа туохтан үөрдэ?   

Мин билигин бу кэпсээн ыйытыытыгар эппиэтиэххин иннинэ маннык ыйытыылары биэрэбин. 

- Алаас диэн тугуй? Алаастара ыраах эбит дуу?

- Хайдах күн эбитий?

- Таай диэн кимий? Таайа хас саастаах буолуой?

Уч: Дьэ, билигин, кэпсээн ыйытыытыгар эппиэттиибит дуо?  Гриша таайа туохтан үөрдэ?  Учуутал дуоскаҕа сутуохтан үөрбүтэ буолуой?

 

 

Таайа:

- дойдутугар, алааһыгар кэлэн үөрбүт

- сибиэһэй салгынтан

- дойдутун наһаа ахтан

Гриша:

- өр сылларга көрбөтөх таайа куораттан ыалдьыттыы кэлбититтэн

-  сөтүөлүүрүттэн үөрэр

- кэһии сиэн

 

3.      Бэйэни салайынар-дьаһанар дьайыы (Регулятивные УУД)

1.Үөрэнэр соругу туруорар, билии ылыы ньымаларын туһанан соругу быһаарар.

   Үөрэнээччи саҥа билиини ыларыгар, билэриттэн билбэтигэр тиийэн иҥнэ түһэр. Оҕо тугу билэрин-билбэтин арааран өйдүүр. Онуоха үөрэнэр сорук үөскүүр, оҕону үөрэнэр дьарыкка киллэрэр.

 

3. Оҕолоор, билигин бөлөҕүнэн үлэлиэхпит. Кэпсээнтэн бэриллибит түгэннэри саҥарбакка эрэ оонньоон көрдөрөҕүт, атын бөлөх оҕолоро таайаллар.

1. Сарсыарда туран, суунан - тараанан баран Гриша таайын көрсө сүүрдэ.

2. Гриша утатан уу истэ, таайа төрөөбүт сирин одуулуу турда, ис-иһиттэн үөрэн мичээрдээтэ.

3. Сиэнэ таайын үөрбүт сирэйин көрөн дьиктиргээтэ, бачча сылайан кэлбит киһи туохтан үөрбүтүн өйдөөбөтө.

 

Оҕолор бөлөҕүнэн оонньоон көрдөрөллөр.

Билиини-көрүүнү ылар дьайыы (Познавательные УУД)

1.      Үөрэх соругун туруорар, ону ситиһэргэ бэйэтин үлэтин тэрийэр, быһаарар, түмүгүн сыаналанар.

2.      Билиини сааһылаан табыгастаах ньыманы булар, (задачаны схеманан көрдөрүү).

3.      Тобулук өйү сайыннарар дьайыы (логические УД), табыгыстаах ньыманы булуу. Көннөрүү, эбии, ырытыы кэнниттэн бэйэтигэр түмүк оҥостор.

4.      Бэйэни сыаналаныы. (рефлексия)

Үөрэнэр соругу ситиһэргэ билии ылыы ньымаларын төһө сөпкө талбытын сыаналыыр. Үлэ хаамыыта хайдах барбытын ырытан көрөр.

Бодоруһарга үөрэнэр дьайыы (Коммуникативные УД)

Бииргэ үөрэниини былааннаатылар. Бөлөххө үлэҕэ бэйэни билинэн салайынар уонна бэйэ кылаатын киллэрэр.

1.      Кэпсэтии, мөккүөр сатабылын баһылыыр, кэпсэтиигэ этиллибит санаалары уопсай түмэр. Атын оҕо көрүүтүн уонна санаатын сэҥээрэр, сатаан истэр уонна болҕомтоҕо ылар.

2.      Тус санаатын этэр.

4. Оҕолор, бу «Төрөөбүт дойдуга төннүү» диэн кэпсээни үчүгэй баҕайытык ырыттыгыт. Аны бу кэпсээн ис хоһоонугар сөп түбэһэр өс-хоһооннору булан ылыҥ эрэ.

1.      Аан дойду ахтылҕаннаах, бар дьон санабыллаах.

2.      Ойуурдаах куобах охтон биэрбэт, дьонноох киһи өлөн биэрбэт.

3.      Биһикпин ыйаабыт сирим.

4.      Үтүө тыл баайдааҕар күндү.

5.      Күн сирэ күндү.

6.      Сылдьыбыт сыыһы булар.

7.      Дойду сурахтаах, алаас ааттаах.

8.      Атас туһугар атах тостор.

 

Билиини-көрүүнү ылар дьайыы (Познавательные УУД)

5.      Үөрэх соругун туруоран, ону ситиһэргэ бэйэтин үлэлэрин  тэрийдилэр, быһаардылар.

6.      Көннөрүү, эбии, ырытыы кэнниттэн бэйэтигэр түмүк оҥостор.

Бөлөхтөр үөрэнэр соругу ситиһэргэ билии ылыы ньымаларын төһө сөпкө талбыттарын сыаналаатылар. Бодоруһарга үөрэнэр дьайыы (Коммуникативные УД)

Бииргэ үөрэниини былааннаатылар. Кэпсэтии, мөккүөр сатабылын баһылыыр, кэпсэтиигэ этиллибит санаалары уопсай түмэр. Атын оҕо көрүүтүн уонна санаатын сэҥээрэр, сатаан истэр уонна болҕомтоҕо ылар.

6. Түмүк.

Биһиги бу дьарыкка туох туһунан кэпсэттибит?

 

 

 

Рефлексия. Сыаналаныы.

Ханнык эмит предметы тутан баран, бу уруокка тугу сөбүлээбиттэрин, билбиттэрин этэллэр.